Mục I › 2
Thông tư 14/2003/TT-BKHCN — Về hướng dẫn vận chuyển an toàn chất phóng xạ
2. Giải thích từ ngữ Ngoài các từ ngữ được giải thích trong TCVN 6867-1:2001, trong Thông tư này, các thuật ngữ dưới đây được hiểu như sau: 2.1. Vận chuyển chất phóng xạ là một quá trình bao gồm các hoạt động, điều kiện liên quan, gắn liền với sự dịch chuyển của chất phóng xạ từ khâu thiết kế, chế tạo, bảo dưỡng các loại bao bì đến khâu chuẩn bị, đóng gói, vận chuyển, bảo quản dọc đường cũng như tiếp nhận ở vị trí cuối cùng chất phóng xạ và kiện hàng phóng xạ trong hoàn cảnh bình thường cũng như có sự cố, tai nạn. 2.2. A1 và A2
a) A1 là giá trị hoạt độ của chất phóng xạ dạng đặc biệt và được sử dụng để xác định giới hạn hoạt độ của chất phóng xạ dạng đặc biệt trong các loại kiện hàng phóng xạ được phép vận chuyển. Giá trị A1 được qui định tại cột 2 bảng 1, bảng 2 TCVN 6867-1:2001.
b) A2 là giá trị hoạt độ của chất phóng xạ không có dạng đặc biệt và được sử dụng để xác định giới hạn hoạt độ của chất phóng xạ không có dạng đặc biệt trong các loại kiện hàng phóng xạ được phép vận chuyển. Giá trị A2 được qui định tại cột 3 bảng 1, bảng 2 TCVN 6867-1:2001. 2.3. Hoạt độ riêng của hạt nhân phóng xạ là hoạt độ của một đơn vị khối lượng hạt nhân phóng xạ đó. Hoạt độ riêng của vật liệu phóng xạ trong trường hợp hạt nhân phóng xạ phân bố đều trong vật liệu là hoạt độ phóng xạ của một đơn vị khối lượng vật liệu đó. Đơn vị là Bq/g (Becơren/gam). 2.4. Chất phát anpha độc tính thấp là uran tự nhiên, uran nghèo, thori tự nhiên, quặng hoặc tinh quặng chứa uran-235, uran-238, thori-232, thori-228, thori-230 hoặc chất phát anpha có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 10 ngày. 2.5. Chất phóng xạ dạng đặc biệt là chất phóng xạ dạng rắn, không phân tán hoặc chất phóng xạ được đựng trong vỏ kín không phân tán được vào môi trường xung quanh. 2.6. Chất phóng xạ có hoạt độ riêng thấp (ký hiệu là LSA) là chất phóng xạ có hoạt độ riêng bị giới hạn. LSA gồm 3 nhóm: 2.6.1. Nhóm 1 (ký hiệu là LSA-I) chứa:
a) Quặng uran, quặng thori hoặc tinh quặng của chúng và các quặng khác chứa hạt nhân phóng xạ gặp trong tự nhiên được sử dụng để chế biến các hạt nhân phóng xạ này.
b) Uran tự nhiên dạng rắn chưa chiếu xạ hoặc uran nghèo; thori tự nhiên hoặc hợp chất, hỗn hợp lỏng, hỗn hợp rắn của chúng.
c) Chất phóng xạ mà giá trị A2 không bị giới hạn đối với chúng (trừ vật liệu phân hạch).
d) Các chất phóng xạ khác mà hoạt độ được phân bố đều khắp bên trong và hoạt độ riêng trung bình không vượt 30 lần giá trị hoạt độ riêng quy định tại bảng 1 và 2 TCVN 6867-1:2001 (trừ vật liệu phân hạch). 2.6.2. Nhóm 2 (ký hiệu là LSA-II) chứa:
a) Nước với nồng độ triti đến 0,8Tetrabecơren /l (1TBq =1012Bq).
b) Các chất phóng xạ khác mà hoạt độ được phân bố đều khắp bên trong và hoạt độ riêng trung bình không vượt 10-4 A2/g đối với chất rắn, chất khí và 10-5 A2/g đối với chất lỏng. 2.6.3. Nhóm 3 (ký hiệu là LSA-III) chứa:
a) Chất phóng xạ được phân bố trong chất rắn, hoặc chất phóng xạ được phân bố trong tác nhân đóng rắn (như bêtông, bitum, sứ v.v..).
b) Chất phóng xạ độ hoà tan thấp hoặc chất phóng xạ được chứa trong một khối tương đối không tan để trong điều kiện mất bao bì thì chất phóng xạ bị mất do hòa tan khi ngâm vào nước trong 7 ngày không vượt 0,1A2.
c) Chất phóng xạ ở dạng rắn có hoạt độ riêng trung bình, không kể vật liệu che chắn, không vượt 2.10-3 A2/g. 2.7. Chất phóng xạ phân tán thấp là chất phóng xạ ở trạng thái rắn và không ở dạng bột hoặc là chất phóng xạ dạng rắn được bọc trong vỏ kín để hạn chế sự phân tán. 2.8. Bẩn phóng xạ là chất phóng xạ bám trên bề mặt một vật. 2.9. Bẩn phóng xạ không bám chắc là bẩn phóng xạ có thể rời ra khỏi bề mặt trong quá trình vận chuyển. 2.10. Bẩn phóng xạ bám chắc là bẩn phóng xạ không thể rời ra khỏi bề mặt trong quá trình vận chuyển. 2.11. Nhiễm bẩn phóng xạ bề mặt là sự có mặt của bẩn phóng xạ trên bề mặt của kiện hoặc của côngtenơ hoặc của phương tiện vận chuyển với hoạt độ lớn hơn 0,4Bq/cm2 đối với chất phát beta, chất phát gama và chất phát anpha độc tính thấp, hoặc lớn hơn 0,04Bq/cm2 đối với các chất phát anpha khác. 2.12. Vật nhiễm bẩn bề mặt (ký hiệu là SCO) là một vật rắn, bản thân nó không phải là chất phóng xạ nhưng có bẩn phóng xạ. Vật nhiễm bẩn bề mặt (SCO) được phân thành 2 nhóm: 2.12.1. Nhóm 1(ký hiệu là SCO-I) có đặc trưng sau:
a) Bẩn phóng xạ không bám chắc trên bề mặt có thể tiếp xúc được, lấy trung bình trên diện tích 300 cm2 (hoặc toàn bộ diện tích bề mặt nếu nhỏ hơn 300 cm2) không lớn hơn 4Bq/cm2 đối với chất phát beta, chất phát gama và chất phát anpha độc tính thấp hoặc không lớn hơn 0,4Bq/cm2 đối với các chất phát anpha khác.
b) Bẩn phóng xạ bám chắc trên bề mặt có thể tiếp xúc được, lấy trung bình trên diện tích 300 cm2 (hoặc toàn bộ diện tích bề mặt nếu nhỏ hơn 300 cm2) không lớn hơn 4.104 Bq/cm2 đối với chất phát beta, chất phát gama và chất phát anpha độc tính thấp hoặc không lớn hơn 4.103 Bq/cm2 đối với các chất phát anpha khác.
c) Bẩn phóng xạ không bám chắc cộng thêm bẩn phóng xạ bám chắc trên bề mặt không tiếp xúc được, lấy trung bình trên diện tích 300 cm2 (hoặc toàn bộ diện tích bề mặt nếu nhỏ hơn 300 cm2) không lớn hơn 4.104 Bq/cm2 đối với chất phát beta, chất phát gama và chất phát anpha độc tính thấp, hoặc 4.103 Bq/cm2 đối với các chất phát anpha khác. 2.12.2. Nhóm 2 (ký hiệu là SCO-II): Bẩn phóng xạ bám chắc và không bám chắc trên bề mặt lớn hơn các giới hạn quy định cho SCO-I và có thêm đặc tính sau:
a) Bẩn phóng xạ không bám chắc trên bề mặt tiếp xúc được, lấy trung bình trên diện tích 300cm2 (hoặc toàn bộ diện tích bề mặt nếu nhỏ hơn 300 cm2) không lớn hơn 400Bq/cm2 đối với chất phát beta, chất phát gama và chất phát anpha độc tính thấp hoặc 40Bq/cm2 đối với các chất phát anpha khác.
b) Bẩn phóng xạ bám chắc trên bề mặt tiếp xúc được, lấy trung bình trên diện tích 300cm2 (hoặc toàn bộ diện tích bề mặt nếu nhỏ hơn 300 cm2) không lớn hơn 8.105 Bq/cm2 đối với các chất phát beta, chất phát gama và chất phát anpha độc tính thấp hoặc không lớn hơn 8.104 Bq/cm2 đối với các chất phát anpha khác.
c) Bẩn phóng xạ không bám chắc cộng với bẩn phóng xạ bám chắc trên bề mặt không tiếp xúc được, lấy trung bình trên diện tích 300cm2 (hoặc toàn bộ diện tích bề mặt nếu nhỏ hơn 300 cm2) không lớn hơn 8.105 Bq/cm2 đối với chất phát beta, chất phát gama và chất phát anpha độc tính thấp hay không lớn hơn 8.104 Bq/cm2 đối với các chất phát anpha khác. 2.13. Thori chưa chiếu xạ là thori chứa không quá 10-7gam uran-233 trong 1 gam thori-232. 2.14. Uran chưa chiếu xạ là uran chứa không quá 2.103 Bq Plutoni, không quá 9.106 Bq sản phẩm phân hạch và không quá 5.10-3 gam uran-236 tính cho 1 gam uran-235. 2.15.Uran tự nhiên là uran được tách hoá học có thành phần khối lượng 99,28% uran-238 và 0,72% uran-235. 2.16. Uran nghèo là uran chứa đồng vị uran-235 nhỏ hơn 0,72% khối lượng. 2.17. uran giàu là uran chứa đồng vị uran-235 lớn hơn 0,72% khối lượng. 2.18. Vật liệu phân hạch là uran-233, uran-235, plutôni-239, plutôni-241 hoặc một hỗn hợp bất kỳ của chúng. Vật liệu phân hạch không bao gồm uran tự nhiên, uran nghèo chưa bị chiếu xạ hoặc chỉ bị chiếu xạ trong lò phản ứng nhiệt. 2.19. Bao bì là hệ cấu trúc gồm các bộ phận cần thiết để bao kín hoàn toàn chất phóng xạ, để chống lại các tác hại có thể gây ra bởi chất phóng xạ và phù hợp với các đặc trưng của chất phóng xạ được vận chuyển. Bao bì có thể gồm một hoặc nhiều vỏ chứa, vật liệu hấp thụ, cấu trúc ngăn cách, che chắn bức xạ và các thiết bị cho việc nạp, tháo rỗng, thoát khí, giảm áp suất, dùng để làm lạnh, giảm chấn động, cách nhiệt, để dịch chuyển... Bao bì có thể là một hộp, thùng, côngtenơ, téc. 2.20. Kiện hàng phóng xạ (gọi tắt là kiện) là hệ gồm bao bì và chất phóng xạ bên trong bao bì được chuẩn bị để vận chuyển. 2.21. Lô hàng phóng xạ (gọi tắt lô hàng) là một hoặc nhiều kiện hàng phóng xạ. 2.22. Côngtenơ là một loại bao bì được thiết kế để dễ dàng cho việc vận chuyển hàng hóa được đóng gói hoặc không được đóng gói bằng các phương tiện vận chuyển khác nhau mà không cần dỡ hoặc xếp lại hàng khi chuyển đổi phương tiện vận chuyển. Nó có đặc trưng đóng kín, chắc chắn, được sử dụng lặp lại nhiều lần và được lắp ráp thêm bộ phận để làm dễ dàng việc chuyển từ phương tiện này sang phương tiện khác. Côngtenơ nhỏ có kích thước ngoài nhỏ hơn 1,5 mét hoặc thể tích trong nhỏ hơn 3 mét khối. Côngtenơ lớn có các kích thước lớn hơn côngtenơ nhỏ. 2.23. Tec là một dạng côngtenơ có thể là thùng, bồn chứa có dung tích không nhỏ hơn 450 lít để chứa chất lỏng, bột, hạt, bùn hoặc chất rắn và không nhỏ hơn 1000 lít để chứa khí. 2.24. Mức bức xạ là suất liều bức xạ, đơn vị đo là mSv/h (milisilvơ/giờ). 2.25. Sử dụng độc quyền là bên gửi hàng độc quyền sử dụng một phương tiện vận chuyển hoặc một côngtenơ lớn và toàn bộ hoạt động chất hàng, dỡ hàng ban đầu, trung gian và cuối cùng được thực hiện theo chỉ đạo của bên gửi hàng hay bên nhận hàng. 2.26. Thiết kế là sự mô tả chất phóng xạ dạng đặc biệt, chất phóng xạ phân tán thấp, kiện hoặc bao bì. Sự mô tả này bao gồm các đặc trưng kỹ thuật, bản vẽ kỹ thuật, phân tích chứng minh sự phù hợp với các qui định của Thông tư này và các tiêu chuẩn Việt Nam và các qui định khác có liên quan. 2.27. Chỉ số vận chuyển (ký hiệu là TI) là chỉ số dùng để kiểm soát sự chiếu xạ nhằm đảm bảo an toàn bức xạ. Cách xác định chỉ số vận chuyển qui định tại Mục 9 của Thông tư này. 2.28. Mã số Liên hợp quốc (số UN) là một nhóm số gồm bốn chữ số do Hội đồng chuyên gia về vận chuyển hàng nguy hiểm của Liên hợp quốc qui định để nhận biết một chất hoặc một nhóm chất cụ thể. 2.29. Cơ quan thẩm quyền là Cục Kiểm soát và An toàn bức xạ, hạt nhân thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ và các Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Trích dẫn:
Mục I › 2 Thông tư 14/2003/TT-BKHCN
Nguồn
vbpl.vn